در این مقاله بیش تر سعی دارم به معرفی افکار و اهداف و برخی ویژگی های نوشته های هدایت بپردازم: 

    شناخت افکار و شخصیت هدایت چندان آسان نیست. از نوشته های او و آن چه که درباره اش نوشته اند بر می آید که او آزاد اندیشی بوده است بلند همت ٬ که در تمام عمر با بی نیازی و وارستگی زیسته و دست آخر نیز پای بر فرق جهان زده و از حیات چشم پوشیده است .

    به عقیده ی من افکار هدایت را بیش تر باید در داستان هایش جستجو کرد. داستان هایش را که می خوانیم دیدمان نسبت به زندگی دیگرگون می شود. بسیاری از کارهای روزمره ٬احتیاجات مادی و ... در نظرمان خوار می گردد و در عوض اندیشه مان به سمت انسانیت ٬ وارستگی و اهداف نهایی وجود می رود. و بی گمان می توان گفت " فریاد های او انعکاس دردها ٬ اضطراب ها ٬ ترسها٬ امیدها و یأس های میلیون ها نسل بشر است." 

    وی ترانه ها ٬ آواز ها ٬ متل ها و افسانه های عامیانه را «نماینده ی روح ملت» ٬ «صدای درونی هر ملت» و سرچشمه ی الهامات بشر و مادر ادبیات و هنر های زیبا » می دانسته . به زندگی مردم ایران در همه ی مظاهر ٬ چه خوب و چه بد٬ بسیار توجه داشته ٬ به طوری که در داستان هایش اغلب به سراغ عوام رفته و قهرمان ها و اشخاص داستانهایش را از میان آن ها برگزیده  و چنان که دکتر خانلری می گوید گویا پستی ها و بلندی های روح بشر را در ایشان می یافته است.

    اندیشه های نهفته در داستان ها و  دیگر نوشته های  او عمیق و بزرگ است. لیکن از میان آن ها می توان به مورد زیر اشاره کرد:

۱. سر نوشت محتوم آدمی ٬ مرگ ٬ پوچی ٬ تنهایی و بیگانگی انسان ها در زندگی .

۲. احتیاجات پست انسان ها ٬ زر پرستی ها ٬ شهوت ها ٬ خودنمایی های آنان که خود را بزرگ می پندارند و فرومایگی عوام ( یا به قول خودش رجاله ها)

۳. ویران شدن ایران و فرهنگ آن توسط اعراب و سپس به وسیله ی قوم مغول.

۴. گول زدن انسان ها توسط خود و غلبه ی تزویر بر ریا.

۵. فساد اخلاق و تباهی جوانمردی ٬ و سیاه دلی.

۶. شکست عشق و پوچی زندگی بدون عشق.

۷. انتقاد از انسان مدرن و سرنوشت او که مقهور ماشین و صنعت شده.

ویژگی های نثر هدایت:

۱. دقت نظر ٬ قدرت دید و توصیف و پرورش مطالب و داستان ها .

۲. حالت ابهام گونه و فضای مه آلود و نمادین در تعدادی از داستان های موفق.

۳. طنز پرداری و بذله گویی برای انتقاد از زندگی و اجتماع و ...

۴. نثر بلیغ و زنده ٬ با جمله های کوتاه و روان ٬ سرشار از ضرب المثل ها ٬ کنایات ٬ تعبیرات و عبارات عامیانه .

۵. استفاده ی مناسب از شیوه ی تک گویی درونی در تعدادی از داستان های موفق .

۶. در نوشته های او علاقه به ایران و ایرانی بسیار به چشم می خورد. صحبت از فرومایگی ٬ نادانی ٬ تباهی و ... عوام را نیز باید از نوع دوستی  او دانست.

۷. تجزیه و تحلیل آدمی و غور در زوایای روح آدمی . تحلیل ذهن و روح را می توان از ارمغان های هدایت به داستان نویسی فارسی بر شمرد.

۸. هدایت عوالم فکری خود را بی نیاز از پسند و نا پسند اغیار اما پاکباز و هوشمند و نکته بین و گاه با طنزهای زیرکانه بیان کرده است.

 صادق هدایت به زعم بسیاری از ادیبان و نویسندگان معاصر ٬ برجسته ترین نویسنده ی ادبیات جدید فارسی است.  در پنجاه و ششمین ساگرد درگذشت او ٬ یاد او را ـ که همواره در ادبیات فارسی جاودان خواهد بود ـ  گرامی می داریم.

ش.وصالی - با نگاهی به نوشته های هدایت و کتاب های راجع به آثار او ٬ به ویژه «دیداری با اهل قلم».

 ۱. از دوست خوبم محمد.س تشکر می کنم که با یاد آوری سالگرد هدایت دوباره مرا به حال و هوای او برد. 

۲. این مقاله طی دو روز نوشته شده لذا کم و کاستی هایش زیاد است .

۳. سعی کردم مطلبی بنویسم که لا اقل خواننده از آن نکته ای بیاموزد ٬ نه این که فقط یک شرح حال ساده باشد.

۴. کتاب ها و مقاله های زیادی درباره ی هدایت نوشته شده٬ لیکن من نسبت به شناخت او و آثارش هیچ ادعایی ندارم .